طراحی 1

طراحی

 

 

 

 

بازتاب ذهن خلاق انسان برای بیان معانی / مفاهیم و ایجاد ارتباط, به شیوه های مختلفی صورت می گیرد . ازآن جمله است , ازراه صدا مثل موسیقی و از طریق تصویر مثل طراحی و نقاشی . ساده ترین نوع بیان

به روش تصویر , به وسیله ی خط برروی سطح صورت می پذیرد. که آن نیز به نوبه خود با طراحی عینیت یافته ؛ برای بیننده ملموس می گردد. بنابراین ساده برین عنصر دربیان تصویر ی و به ویژه درطراحی خط میباشد . ازطریق همین خطوط بسیار ساده است که انسان خلاق نخستین باز تاب ها به ذهن خود راروی کاغذ

می آورد و با درنظر گرفتن جهان بینی , سلیقه , ابتکار و خلاقیت به آن چهره ای جهانشمول می بخشد .

بنابراین : طراحی ابزاری است برای انتقال اندیشه و ایجاد ارتباط از طریق خط .

 

به دیگر سخن : طراحی یعنی بیان ذهنیات هنرمند از طریق خط. ولی ایجاد همین خط بسیار ساده برروی کاغدبا همان خماهنگی چند عامل فیزیکی و ذهنی صورت کی پذیرند که عبارتند از:

 

·       دیدن

·       یافتن

·       تفکر , تحلیل

·       انتقال (اجرا)

برای طراحی کردن باید چشمانی حساس ؛ دقیق و ظریف بین داشت . انسان

خلاق با چشم خود نگاه نمی کند بلکه می بیند . هرخط رنگ یا رخداد ی رابه دقت

دریافت می کند . درآن تامل می کند و به سادگی از آن نمی گذرد . دنیای محسوس را از طریق دیده به ذهن خلاق و پر تحرکش می سپارد و به نیازاز آن بهره می جوید . چشم انسان خلاق و تربیت شده با عوامل طبیعی و مصنوعی به شکل صوری برخورد نمی کند , بلکه در آن تعمق نموده تلاش دارد که درآن پدیده یا رخداد چیزی فراتراز آنچه دیگران می گیرند یا می بینند. دریافت کند. دراین میان  ذهن ؛ عوامل دیده شده و یافته شده را درخود حفظ نموده ؛ آنها را مورد بررسی و کنکاش قرارمی دهد . هنچنین ؛ عوامل حساس کاربررا درخود محفوظ داشته و عناصر بی ارتباط و عاری ازانرژی را به کناری می راند و آنچه درخور حوزه فعالیت خلاقه اوسترادرخود نگه می دارد . پس از بررسی و تحلیل نهایی که طی فرایند بسیار پیچیده ای صورت می گیرد ؛ ذهن ؛ از طریق سلسله اعصاب ؛ به دست فرمان می دهد که چگونه خطی را ترسیم کند ؛ چه فضایی را باقی بگذارد.

انجاست که نحوه دیدن ؛ ساختار ذهن ؛ شرایط اجتماعی ؛ محیط خانوادگی ؛ و حتی عامل توارث در شکل گیری عینی خط و نهایت فضای تصویری نقش تعیین کننده ای را ایفا می کنند . ذهن؛ تنها درمراحل نخستین آفرینش طراحی نیست که نقش سازنده خود را ایفا می کند . بلکه درتمام طول طراحی ؛ به حرکت فعال و آفریننده خود ادامه می دهد و با هر اتفاق و فضای جدیدی که برسطح رخ می دهد تدبیر نوینی می اندیشد و هنگام با سایر نمودهای عینی ؛ هماهنگی لازم را فراهم می آورد تا پدیده به شیو ا ترین شکل خود بر سطح کاغذ؛ مقوا یا بوم عینیت یابد .

میل به طراحی از دوران کودکی درانسان ایجاد می شود شاید بتوان گفت با ما به دنیا می آید . همه افراد بدون شک قبل از رفتن به کودکستان دیوار خانه شان ر ا خط خطی کردند. اگر هم اکنون به کودکانی که درمنزل شما هستند نگاه کنید این تمایل غریزی را درآنها مشاهده می کنید . یک مداد و یک  کاغذ  وسیله ای است که کودک را ساعتها سرگرم می کند و نیروی اندیشه و تخیل او را روی کاغذ می اندازد . دست کودک شکل های مبهمی برروی کاغذنقش می زند که برای ما بیگانه اند اما این تصاویر بیگانه اولین و بی پیرایه ترین واکنش ذهنی و حسی کودک را در برخورد با اجسام دربرمی گیرد .

 

به تدریج که مغز کودک رشد می کند دید او نسبت به اجسام تغییر میابد . درسنین بلوغ سعی براین داریم که اجسام راآن گونه هست نقش بزنیم . احساس کم می شود . و منطق بالا می رود و تمایل به یادگیری طراحی و به دست آوردن مهارت  در تجسم عینی شکلها از همین لحظات آغاز می شود . دراین مرحله اگر بتوانیم مهارت را با احساس کودکانه پیشین درهم بیامیزیم اثری به وجود خواهد آمد که از معنی واقعی هنر دور نخواهد بود . معمولا طراحی را تمرین اولیه برای تهیه تابلو رنگی تصور می کنند؛ درحالی که طراحی زبانی است که هنرمند ادراک و اندیشه خود را مستقیما به وسیله آن بیان می کند .  اسن وسیله ی بیا ن ؛ مثل هر زبان زنده ؛ دارای دستوری است واین دستور از دوران بشر اولیه تاکنون تغییری نکرده است ولی میل به طراحی دلیلی عمیقتر از ایجاد ارتباط دارد. عاملی که ما را وادار به طراحی می کند دیدن و یا لمس کردن تصوراتی است که درذهن ما موج می زند. طراحی ؛ سنگ زیرین هنر های تجسمی است . به گفته انگر ؛ هنر مند بزرگ فرانسوی پیش از آنکه  به فکرنقاشی کردن بیافتید مدت زیادی طراحی کنید . کسی که پی خانه اش را محکم بریزد با خیال آسوده درآن می خوابد .

طراحی واقعیت نیست ؛ بلکه تجسم سمبلیک و اقعیت است ؛ بیان مجردی است . که با علائم رمز گونه نگاشته می شود. ترکیب این علامت و نحوه ی به کار بردن خطها ؛ رموز روح و خصوصیات روانی طرح را نشان می دهد.

تاریخچه کوتاه طراحی

 

هنر طراحی سابقه بسیار کهنی دارد قدیمی ترین طرح ها مربوط به دورانی می شود که بشر درغارها زندگی می کرده است . نمونه ها یی از این طرح ها درغارهایی که دراسپانیا و جنوب فرانسه کشف شده اند چگونگی و روش طراحی بشر اولیه را برای ما روشن می سازند درآن دوران شکار و ماهیگیری تنها وسیله ی تغذیه انسان بود. گوشت حیوانات رامی خوردند ؛ با پوست آنها  بدنشان را گرم می کردند . آنها ابزارهایی برای کندن زمین و دفاع ازخود می ساختند؛ و با همین استخوان های نوک تیزبردیواره غارها طراحی می کردند.

طراحی مردمان غارنشین با آیین ویژه وبدست افرادی معدودی انجام می گرفت . بردروازه غار آتشی دائمی افروخته بود و درشبهای غم انگیزو طولانی زمستان همه بدور آن حلقه می زدند .هنر طراحی غارنشینان درهمین شبهای سرد که با رنج و گرسنگی همراه بود بوجود می آمد . به امید اینکه فردا شکاری بدست آورد ند شکل حیوانات را بردیوار غار نقش می زدند و برای اینکه درزد و خورد قبیله ای پیروز شوند شکل تیرانداز ها را طراحی می کردند  

این طور حدس زده می شود که طراحان اولیه جادو گران و ساحرا ن قبیله ها بوده اند که برای جلو گیری از گرسنگی و سرما ؛ یا از ترس عوامل طبیعی مثل رعد وبرق و باد و طوفان یا به امید ریزش باران ؛ و یا برای ترساندن  دشمنان علامات و تصاویری برخاک نقش می زدند .نقوش و علاماتی که دعا نویسان هنوز هم برطلسم ها حک می کنند ؛ دنباله همین اعتقاد است .

طراح ها و علاماتی که بشر اولیه ابداع کرده از نظر معنی و محتوی از آنچه که طراحان درهزاره اخیر ساخته اند با ارزشتر است .

 

ابزارهای طراحی درگذشته

 

ابزار کار طراحان غارنشین بسیار ابتدایی وناچیز بود  با وجود این آثار ی چنین با عظمت از آنها بجا مانده آنها برای رنگ کردن طرح ؛ زغال نیم سوخته را با چربی حیوانات آغشته می کردند و با این ماده درون شیارهایی را که به وسیله استخوان  یا سنگ نوک تیز بر دیوار غار کنده می شد پر می کردند. گاهی نیز گل رس را با چربی یا با شیره درخت مخلوط و با خمیر قرمز رنگی که بدست می آمد ؛ طراحی و نقاشی می کردند. بشر اولیه با همین ابزار های ناچیز ؛ طرح هایی از زندگی چوپانی ؛ از صحنه های جنگی تن به تن ؛ از شکار  و از کشاورزی بجا گذارده است که می تواند برای ما سرمشقی باشد.

 

 

ابزارهای متداول  طراحی

 

 

متداول ترین وسیله برای طراحی ؛ مداد و کاغذاست . با ابزار خوب کار بهتری می توان انجام داد . کاغذنسبتا ضخیم و زبر ؛ مداد نرم ؛ پاک کن ؛ تیغ ؛ تخته شاسی و چند عدد پونز از جمل لوازم اولیه ای است که هر هنر جو باید همر اه داشته باشد .

 

 

روش طراحی در ایران

طراحان قدیمی ایرانی شکلها را خیالی نقش می کردند و اغلب به مصورکردن کتاب ها و افسانه های کهن می پرداختند . دست طراح ایرانی  به همان شیو ه که درخط نویسی مرسوم است ؛ با ملایمت و حرکت دورانی  قوس هایی رسم می کنند و با گرداندن نوک قلم ضخامت خط را تغییر می دهد . این عمل را در اصطلاح خطا طی فن قلم گیر ی می نامند. با قلم گیر ی یا پیچاندن قلم ؛ ضخامت خط را تغییر می دهند ؛ و تکرار این عمل موجب پیدایش تاریک –روشنی و حجم اجسام می شو د . برخلاف طراحان خاور دور که با نهایت سرعت طرح می کنند طراحان ایرانی با آرامی و متانت طراحی می کرده اند. اختلاف روحیه مردم این دو سرزمین درطراحی و خطاطی آنها تاثیر کاملی گذاشته است . این کیفیت را در شیو ه خطاطی این دو قوم می توان مشاهده نمود. خطاطان خاور دور کلمات را آزادانه و باضربه های تند ومحکم نقش می  کنند اما خطاطان ایرانی کاغذرا روی زانو می گذارند و با متانت و دقت اجزای کلمه را طرح و به هم متصل می کنند .

یکی از خصوصیا ت اصلی هنر طراحی مشرق زمین استفاده از خط منحنی ؛ عدم رعایت حجم و دوری و نزدیکی اشیا است . نرمی و لطافتی که در رقص خطوط موج دار و قوس ها و وجود دارد در هنر نقاشی و طراحی کشور های آسیایی عامل مشترکی است ؛ ولی با و جود تشابهی که از این نظر بین نمونه  های طراحی ونقاشی ملل مشرق زمین موجود است ؛ خصوصیات فردی جداگانه ای ؛ هنر کشور  های مختلف آسیایی را متمایز می سازد. این تفاوت ها ؛ گاه به دلیل وضع محیط و پیروی از سنت های باستانی پدید می آیند.

هانری ماتیس ؛ نقاش بزرگ فرانسوی ؛ با خطوط سیال لغزنده ؛ که از مینیاتور ایرانی  استخراج نموده ؛طراحی می کند و با رنگ های زنده و شفاف که از خصوصیات هنرقدیم کشور ما است بدون رعایت دوری یا نزدیکی و حجم اجسام نقاشی می کند . شکل ها را همچون مینیاتور ایران تغییر می دهد و نسبتهای صیحیح را رعایت نمی کند. ویژگی های هنر ایرانی , که در طرحها و نقوش سفال های دوره اسلامی ایران قرن های 11و12میلادی دیده میشود ( عدم رعایت نسبت های صحیح , عدم رعایت دوری و نزدیکی اجسام , خطوط منحنی , سادگی خط و تصاویر سطح و ارتباطات زیبا , پرسپکتیو غلط , رنگ های زنده , ایجاد تزئینات در اطراف تصاویر , ظرافت خط ورنگ ودوری جستن از تجسم عینیات), در آثار ماتیس و پاره ای از هنرمندان اروپایی قرن بیستم تاثیر شایان توجهی نموده و موجب پیدایش شیوه های نویی درهنر آن مرز و بوم شده است .