با توجه به نقش برگ در رشد و نمو و توليد چوب صنوبر، اين تحقيق با هدف ارزيابي صفات مرتبط با برگ و بررسي روابط آنها با عملكرد چوب نهال در 48 كلن صنوبر و گروهبندي كلنهاي مورد بررسي، با استفاده از نهالهاي ساقه يكساله و ريشه دو ساله صنوبر در نهالستان زاله سنندج و در سال 1382 با بكارگيري طرح آماري كاملا تصادفي (CRD) در 9 تكرار انجام گرفت. نمونه برداري از برگها در 15 مرداد و به طور يكنواخت براي تمام كلنها و از بخش مياني تاج نهال صنوبر انجام شد و پس از خشك نمودن در آزمايشگاه اندازه گيريهاي لازم بر روي آنها اعمال گرديد.
بر اساس نتايج بدست آمده، ميانگين مربعات رگرسيون صفات مورد مطالعه برگ بر متغير حجم چوب توليدي نهال دز سطح احتمال 1% معني دار بود. همچنين همبستگي مثبت و بسيار معني دار صفات برگ به ويژه سطح و وزن برگ و سطح كل سبزينه نهال با عملكرد چوب نهال (به ترتيب با ضرايب همبستگي معادل 0.343، 0.309 و 0.235) وابستگي عملكرد چوب را به برگ و ويژگيهاي آن مشخص مي كند. صفات برگ مورد بررسي در اين تحقيق تنوع (ميان گونهاي و ميان كلني) قابل ملاحظهاي را نشان دادند. كلنهاي برتر از لحاظ عملكرد چوب در يك يا تعدادي از صفات مرتبط با برگ به ويژه صفات مهمي نظير سطح، وزن و سطح كل سبزينه نهال نيز برتري قابل توجهي را در ميان كلنها نشان دادند، چنانچه ميانگين صفات فوق در بين كلنها به ترتيب معادل 46.8 سانتيمتر مربع، 0.4 گرم و 1724.5سانتيمتر مربع، ليكن در بين 5 كلن برتر از لحاظ عملكرد چوب معادل 81.58 سانتيمتر مربع، 0.8 گرم و 2314.43 سانتيمتر مربع بوده است. همچنين كلنهاي با عملكرد چوب بالاتر متعلق به گونه دلتوئيدس داراي ميانگين سطح برگ بيشتر ليكن كلنهاي با عملكرد چوب بالاتر متعلق به گونه نيگرا داراي ميانگين تعداد برگ بيشتر در نهال بودند. نتيجه اعمال تجزيه كلاستر نشان داد كه در حالت گروه بندي كلنها بر اساس صفات برگ جايگيري كلنها در درون گروه ها مشابهت و تطابق زيادي را با تفكيك گونه اي و گياه شناختي كلنها دارا بوده است، ليكن در حالت گروه بندي كلنها بر اساس صفات برگ و تنه (قطر و ارتفاع و عملكرد چوب نهال)، در تفكيك كلنها علاوه بر توجه به جنبههاي گياهشناختي و گونهاي آنها به صفات تنه و به خصوص توان بالقوه توليد چوب آنها نيز توجه گرديده و نتيجه كاربرديتري داشته است. با انجام تجزيه كلاستر بر اساس صفات برگ و تنه 48 كلن صنوبر مورد بررسي در اين آزمايش به طور خلاصه در 6 گروه سپيدار (آلبا) با عملكرد چوب بسيار كم، امريكايي 1 (دلتوئيدس) با عملكرد چوب زياد، دورگ (اورامريكن) با عملكرد چوب كم تا متوسط، تبريزي (نيگرا) با عملكرد چوب متوسط، پده (ائوفراتيكا) با عملكرد چوب خيلي كم و گروه كلنهاي امريكايي با كد 63 (P.deltoides 63.1، P. deltoides 63.3، P. deltoides 63.5 و P. deltoides 63.6) با عملكرد چوب خيلي زياد قرار گرفتند