مقدمه:

معرق، هنر ايجاد طرح ها و نقوش مختلف با استفاده از چوب هايي با رنگ ها، بافت ها، و نقش هاي متنوع را گويند. متداول ترين روش هاي  اجراي آثار معرق در دو شيوه سنتي و  جديد مي باشد. 

 

 

تاريخچه:

 پيدايش تاريخي هنر معرق به درستي مشخص نيست. در كاوش هاي انجام شده در شهر سوخته، محققان شانه اي كشف كرده اند كه در آن نقوشي با استفاده از چوب ايجاد شده بود. ولي سابقه معرق كاري و آموزش آن در اداره كل هنرهاي سنتي ايران به سال 1309 بر مي گردد.

با شكل گيري اين هنر و كوشش هنرمندان، سير تحول و گسترش آن آغاز گرديد؛ به طور نمونه، مي توان به اولين كارگاه معرق و منبت به سرپرستي استاد احمد امامي و زحمات و تلاش هاي اساتيد متقدمي همچون استاد پرويز زابلي، استاد احمد رعنا، استاد علي امامي، استاد خليل امامي اشاره نمود.

معرق، در آغاز به صورت كاربردي و براي تزيين سطح ميز، بوفه و تكيه گاه صندلي و با استفاده از نقوش اسليمي و چوب هاي محدودي از جمله: آبنوس، فوفل، توت، گلابي و سنجد اجرا مي شد و براي تنوع در آن برش هاي خاتم و صدف و عاج فيل نيز استفاده مي گرديد.

نخستين تاريخي كه در رابطه با اشباع نقش هاي كنده شده بوسيله چوب هاي رنگي موجود است تابلويي است با نقش دو سواركار كه توسط احمد رعنا در سال 1313 ساخته شده است.

در طول ساليان معرق اشكال و شيوه هاي متنوعي به خود گرفته و همواره با همت اساتيد بزرگوار، سير دگرگوني ها و نوآوري ها رو به ترقي و پيشرفت بوده؛ به طور نمونه، مي توان از تلاش ها و آثار ارزشمند اساتيدي همچون محمدطاهر امامي، ويزايي، آزادخاني، حسن زاده، حاج غلامعلي، ابراهيمي، ميرطيبي، خواجه شيراني، زنگنه اشاره نمود.

در سال هاي اخير، موجي نو در هنر معرق به وجود آمد كه در اين ميان استاد داريوش عباباف، با خلق آثار بسيار ارزشمند و به كارگيري روش هاي ابتكاري خود، نقش مهمي در پيشرفت رشته معرق ايفا نمود.

از ديگر اساتيد حال حاضر رشته معرق كه در تعالي اين رشته هنري، سهم بسزايي داشته اند مي توان از اساتيدي همچون: حميدرضا مهرپرور، مهران امير اينانلو، نادر نصيري، عليرضا دوستاني، شهرام اميري، خسرو جعفري، شهرام شيراني و ...  نام برد. 

 

ابزاركار:

كمان اره، چكش، ميخ كش، كاردك و ليسه، پيش كار، تيزك، تيغ اره، تخته سمباده، پيچ دستي، دلر و مته، ماشين پوست، ماشين سمباده لرزان، پيسوله 

 

مراحل اجراي تابلوي معرق: 

1-       انتخاب طرح و آماده نمودن آن در ابعاد و اندازه دلخواه

2-       چسباندن طرح با استفاده از يك لايه نازك چسب مايع بر روي تخته سه لايي

3-       خرد نمودن الگو به وسيله كمان اره به قسمت هاي كوچك تر و اتصال الگوهاي خرد شده بوسيله ميخ سايه بر روي زيركار مناسب

4-       انتخاب چوب هاي مختلف از نظر رنگ، بافت و نقش براي استفاده در تابلو و جايگزيني با الگو ها

5-       اتصال الگوها بر روي چوب مورد نظر بوسيله ميخ يا چسب چوب

6-       دور بري چوب بوسيله كمان اره مطابق الگو 

7-       جايگزين نمودن قطعات چوب به جاي الگوها بر روي زيركار و چسباندن آن بوسيله چسب چوب بر روي تابلو

8-       پوشش درزها و خطوط اره و پستي و بلندي ها با استفاده از لايه اي از پلي استر پس از تكميل تابلو

9-       برطرف نمودن پستي و بلندي ها و هم سطح نمودن تابلو با استفاده از سمباده هاي زبر و نرم

10-   پوشش محافظ مناسب با نوع طرح با استفاده از لايه نازكي از انواع پلي استر، سيلر و كيلر و غيره، بنا به سليقه و تكنيك معرق كار