3000دروار

برخلاف تصور بسياري از مردم كه گل‌هاي زيبا و معطر را مختص بوته‌ها و درختچه‌ها مي‌دانند، در جنگل‌هاي شمال ایران، درختي بزرگ به نام نَمدار وجود دارد كه عطر گل‌هاي زرد رنگ آن، زنبور عسل را به خود جلب مي‌كند.

نمدار، با نام علمی Tilia platyphyllos Scop. subsp. caucasia (Rupr.) Loriaدرختی از تیره نمدار (Tiliaceae) است که باوجود گسترش زياد، در جنگل‌هاي شمال، هنوز ارزش‌هاي زيبا شناختي آن بي‌استفاده مانده است . اين در حالي است كه در كشورهاي اروپايي، نمدار حتي در پارک ها و حاشيه خيابان ها كاشته مي‌شود. نمدار از نظر حجم، هفتمين گونه جنگل‌هاي شمال است.

رئيس گروه توليد نهال دفتر جنگل كاري و پارك هاي جنگلی سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری كشور گفت: نمدار در سرتاسر جنگل‌هاي شمال از جلگه تا ارتفاعات و ازشرق تاغرب مي‌رويد.

"علي محمد پورعسکري" در گفتگو با ايرنا افزود: اين درخت، نيمه سايه ‌پسند است و در دامنه‌هاي غربي و شمالي جنگل‌هاي شمال، بيشتر ديده مي‌شود.

وي ادامه داد: بذر نمدار مانند گونه وَن، دوره خواب دارد و يك سال در خواب مي‌ماند و در سال بعد سبز مي‌شود كه با روش‌هايي مي‌توان از مشكل‌زا شدن اين ويژگي جلوگيري كرد.

اين كارشناس توضيح داد: يك روش اين است كه بذر را به جاي اواخر شهريور، در اواخر مرداد كه نارس است بچينيم و در همان زمان بكاريم.

پورعسکري افزود: راه ديگر آن است كه در سال هايي كه بذر دهي فراوان است، بذرهاي مازاد را در ميان لايه‌هاي ماسه و درون جعبه‌هايي نگهداري كنيم كه در اين حالت، تا يك سال مي‌توان بذر را نگه داشت.

رئيس گروه توليد نهال دفتر جنگل كاري و پارك هاي جنگلی سازمان جنگل‌ها و مراتع تأكيد كرد: در مجموع توليد نهال نمدار به دليل داشتن دوره خواب و نيز پوكي خيلي از بذرها، كم است.

وي ادامه داد: تعداد بذر نمدار در هر كيلوگرم ‪ ۱۰‬هزار عدد است و براي تكثير، در خزانه كاشته و سپس به صورت «ريشه لخت» به عرصه منتقل مي‌شود.

پورعسكري افزود: نهال نمدار را در اكثر مناطق مي‌توان كاشت ولي توليد نهال بايد از بذرهاي به دست آمده از همان منطقه باشد تا ناسازگاري به وجود نيايد.

اين كارشناس جنگل، كاشت نهال نمدار را به صورت آميخته، كُپه‌اي و رديفي ذكر كرد و گفت: اين گونه تا ارتفاع ۲۰۰۰ متري از سطح دريا كاشته مي‌شود و تا حدي رطوبت پسند است.

به گفته او، در كشور تركيه نمدار در حاشيه بسياري از خيابان‌ها كاشته مي شود و مانند برخي ديگر از گونه‌هاي جنگلي، همچون ون، بلوط، انجيلي و داغداغان براي فضاي سبز، مناسب است.

پورعسکري، اين ايراد را كه ارتفاع زياد درخت نمدار باعث برخورد شاخه‌هاي آن به سيم‌هاي برق و خانه‌هاي مردم در طبقات بالامي‌شود، ناوارد دانست و گفت: اين درخت، به اندازه چنار است و چنين اشكالاتي در مورد چنار هم وجود دارد ولي كاشته مي‌شود.

رئيس گروه توليد نهال دفتر جنگل كاري و پارك هاي جنگلی سازمان جنگل‌ها و مراتع ادامه داد: برگ نمدار، مطلوب دام است و براي همين بسياري از پايه‌هاي آن در مناطق جلگه‌اي نابود شده‌است.

اين كارشناس جنگل تصريح كرد: ميانگين رشد قطري نمدار نيم سانتي‌متر و رشد ارتفاعي آن ‪ ۶۰‬سانتي متر در سال است و به دليل داشتن چوب مرغوب و زيبا و خوش كار، زياد قاچاق مي‌شود.

پورعسکري با بيان اينكه تلفات نهال‌هاي نمدار در جنگل كاري‌ها، در حد متعارف يعني ‪ ۱۰‬درصد است افزود: فاصله كاشت نهال‌هاي اين گونه ‪ ۲‬در‪ ۲‬متر است و اغلب در پايين بند و ميان بند كاشته مي‌شود.

به گفته كارشناسان جنگل، ارزشمندي‌هاي نمدار در چوب مرغوب و گل‌هاي معطرش خلاصه نمي‌شود. بلكه خواص دارويي هم دارد و از اين نظر جزء گياهان دارويي جنگل‌هاي شمال محسوب مي‌گردد.

كارشناس محصولات فرعي جنگل و مرتع در اين ‌باره گفت: گل آذين نمدار داراي اسانسي است كه براثر تقطير با آب، از آن به دست مي‌آيد.

"عيسي بوداغي" يادآور شد: علاوه بر داشتن تانَن و موسيلاژ و قند، ضد تشنج و آرام‌كننده است.

وي ادامه ‌داد: اسانس آن با داشتن اثركاهش ‌دهنده گلبول‌ها و كم‌كننده حالت چسبندگي و قابليت انعقاد خون، باعث رقيق شدن خون و كاهش آن در عضو بر افروخته مي‌شود.

اين كارشناس اظهارداشت: دم كرده گل نمدار به صورت غرغره براي رفع ‌التهاب مخاط دهان مفيد است و چوب قسمت سطحي آن، مجاري عروق خوني قلب را باز مي كند و براي درمان آنژين صدري كاربرد دارد.

بوداغي تأكيد كرد: استحمام در وان محتوي دم كرده گل نمدار و آب گرم، ضد تشنج و محرك و آرامش بخش است.

یکی از كارشناسان جنگل كاري سازمان جنگل‌ها و مراتع كشور درباره نمدار گفت: اين گونه علاوه بر جنگل‌هاي شمال، در جنگل‌هاي اَرَسباران، واقع در آذربايجان‌شرقي هم ديده مي‌شود.

"وحيد شقاقي افضلی" افزود : نمدار، اغلب در حاشيه دره‌هاي خشك و مرطوب و زهكشي شده مي‌رويد و گاه، در اطراف دره‌ها به صورت نوار خالص ديده مي‌شود.

وي ادامه داد: پوست تنه آن در درختان جوان، صاف و خاكستري ودرختان مسن، تيره رنگ و داراي سوراخ‌هاي مشخصي است.

اين كارشناس ارشد اظهار داشت: گل نمدار، زرد رنگ است و دمگل بسيار بلندي با يك برگه دارد و عسل خوبي از گل‌هاي معطر آن به دست مي‌آيد.

شقاقي گفت: اين گل خاصيت دارويي دارد كه به صورت دم كرده مصرف مي‌شود و در اروپا، با نام "چاي زيزفون " طرفداران زيادي دارد.

كارشناس ارشد جنگل كاري سازمان جنگل‌ها و مراتع تصريح كرد: به دليل معطر بودن گل‌ها، نمدار در حاشيه پاركها و خيابان‌هاي كشورهاي اروپايي كاشته مي‌شود.

به گفته او، چوب آن از نظر صنعتي و تجاري، خيلي با كيفيت است و در مصارف روستايي، براي ساخت طَبَق، چمدان، صندوق، ستون خانه و كندوي زنبور عسل استفاده مي‌شود.

شقاقي افزود: نمدار به اسيديته خاك، چندان حساس نيست و توليد نهال آن از ابتداي شروع جنگل كاري در جنگل‌هاي شمال در ‪ ۴۰‬سال قبل، مورد توجه بوده است.

وي خاطرنشان كرد: اكنون نيز اين گونه در جنگل كاري‌هاي استفاده مي‌شود ولي چون قوه ناميه بذر آن كم است، تكثير آن مشكلاتي دارد.

بارانك با نام علمی Sorbus torminalis درختي است از تيره گل سرخ (Rosaceae) كه در ايران، از جنگل‌هاي اَرَسباران در آذربايجان شرقي تا جنگل‌هاي گرگان پراكنده ‌است. ارتفاع آن به ‪ ۳۵‬متر و قطرش به نيم مترمي‌رسد و از گونه‌هاي كمياب جنگل‌هاي شمال محسوب مي‌شود.

كارشناسان در گفتگو با ايرنا اظهار داشتند: بارانك گونه‌اي ارزشمند و تأثير گذار در تركيب و تنوع عناصر رويشي جنگل‌هاي خزري است كه مي‌تواند جايگاه ويژه‌اي از نظر توليد چوب با ارزش و كيفي به خود اختصاص دهد.

اين گونه از جنبه زيبايي شناختي جلوه درخور تحسيني را درفصول مختلف سال به جنگل مي‌دهد و درختي مناسب براي احياء و توسعه عرصه‌هاي جنگلي تخريب يافته است.

چوب بارانك در اروپا قيمت بالايي دارد و هر متر مكعب گرده بينه آن در فرانسه، تا ‪ ۵۰‬هزار فرانك فروخته مي‌شود و به همين دليل به آن "خاويار جنگل" لقب داده‌اند ولي در ايران تا حدي ناشناخته است.

كارشناس ناظر اداره‌كل منابع طبيعي غرب مازندرن درباره اين درخت به ايرنا گفت: بارانک از ميان بند تا بالابند ديده مي‌شود و شباهت زيادي به درخت اَلَندَري دارد و تشخيص آنها مشكل است.

"عباس تقي‌پور" افزود: بارانك در خاك هاي نيمه غني مي‌رويد و مقطع عرضي تنه‌اش اغلب سينوسي شكل است و تا ارتفاع ۲۷۰۰ ‬متر از سطح دریا ديده مي شود.

وي تصريح كرد: اين درخت، ميوه‌اي خوراكي و شيرين به شكل گلابي كوچك دارد كه مطلوب حشرات است و چوب آن نيز مرغوب و خوش نقش است.

اين كارشناس ارشد جنگلداري تأكيد كرد: روستاييان چندان به قطع اين درخت رغبت نشان نمي‌دهند و فقط از ميوه‌اش استفاده مي‌كنند.

تقي پور ادامه داد: بارانك، بذر سنگيني دارد ولي با اين حال، كمتر تيپ خالص آن ديده مي‌شود كه شايد دليلش آن باشد كه پرندگان، سمور و سنجاب بذر آن را مي‌خورند.

كارشناس ناظر اداره‌كل منابع طبيعي غرب مازندران افزود: اين گونه به صورت پراكنده واغلب با پلت، شيردار، راش و ممرز، تيپ آميخته تشكيل مي‌دهد.

وي تصريح كرد: نمي‌دانم چرا در جنگل كاري هاي از بارانك استفاده نمي‌شود شايد به دليل توليد چوب كم و تنه ناصاف آن باشد.

يكي از كارشناسان سازمان جنگلها و مراتع گفت: بارانك يكي از گونه‌هاي با ارزش جنگل‌هاي شمال است كه در سال‌هاي اخير آسيب زيادي ديده است.

"وحيد شقاقي افضلی" افزود: استفاده روستاييان از ميوه اين درخت، از زادآوري آن جلوگيري مي‌كند و تكثير آن مختل مي‌شود.

وي تصريح كرد: بارانك از نظر ارتفاعي، مخصوص ميان بند و كوهستان است ولي در ارتفاع ‪ ۴۰۰‬ـ ‪ ۵۰۰‬متري، از جمله در "دنياچال " تالش هم ديده مي‌شود.

اين كارشناس ارشد ادامه داد: اين گونه در كُجور و دره كندوان تا ارتفاع ۲۵۰۰ ‬متري هم روييده است و بيشتر در دامنه‌هاي شمالي مي‌رويد ولي در جنگل‌هاي نيمه مرطوب جنوبي يا مرتفع هم ديده مي‌شود.

شقاقي اظهارداشت: بارانك به صورت پراكنده و در راشستان ها و بالابند قرار دارد و برگ و چوب زيبايي دارد و در پاييز برگ‌هاي رنگارنگي پيدا مي‌كند.

كارشناس ارشد سازمان جنگل‌ها و مراتع افزود: اين درخت، گونه‌اي نورپسند است و گل‌آذين خوشه‌اي دارد و بيشتر با بذر تكثير مي‌شود و از ميوه‌اش، دوشاب تهيه مي‌كنند.

وي گفت: بارانك درختي تك زي و انفرادي است و در داخل جوامع گياهي ديگر ديده مي‌شود و چوبش به دليل داشتن درون چوب قرمز، در خراطي استفاده مي‌شود.

شقاقي اظهارداشت: روستاييان شمال ازچوب آن، در و پنجره و وسايل خانه مي‌سازند ولي به طوركلي، چوب آن كمتراستفاده مي‌شود.

اين كارشناس ارشد تأكيد كرد: در نشانه‌گذاري، طبق دستور سازمان جنگل‌ها ومراتع براي حفظ گونه‌هاي درحال كاهش، آن را حفظ مي‌كنيم و تاحد امكان قطع نمي‌شود.

وي تصريح كرد: از نظر علمي، بارانك و اَلَندَري دو گونه جدا هستند ولي جنگل نشينان، آنها را يكي مي‌دانند، درحالي كه رويشگاه اين دو گونه نيز كمي با هم فرق دارد و الندري بيشتر در مناطق مرطوب از جمله در راشستان ها ديده مي‌شود.

شقاقي با اشاره به استفاده از اين گونه در جنگل كاري ها گفت: بارانك آفت خاصي كه همه گير باشد ندارد و تخريب آن نيز درهمه جاي شمال يكسان بوده است.

پژوهشگران جنگل مي‌گويند: درباره بارانك درايران، تاكنون تحقيقات چنداني انجام نشده است در حالي كه به دليل اهميت فراوان آن در اروپا، كشورهاي‌اين قاره، پژوهش‌هاي مختلفي در اين‌باره انجام داده‌اند.

مديركل دفتر جنگل كاري و پارك‌هاي جنگلی سازمان جنگلها و مراتع كشور درباره اين گونه جنگلي گفت: در هرجايي از جنگل‌هاي شمال كه اوضاع محيطي براي كاشت بارانك مناسب باشد، جنگل كاري باآن صورت مي‌گيرد.

" محمد علي هدايتي" افزود: البته بايد توجه داشت كه بارانك گونه‌اي انفرادي‌است و جنگل كاري متمركز و وسيع با آن صورت نمي‌گيرد و به طور متوسط، ‪ ۲‬درصد از جنگل كاري ها با اين گونه است.

وي گفت: در ميان چهار اداره‌كل منابع طيعي شمال کشور، توليد و كاشت نهال بارانك، بيش از همه در حوزه اداره‌كل منابع طبيعي ساري(شرق مازندران)انجام مي‌شود.

اين مسؤول سازمان جنگلها و مراتع اضافه كرد: در نهالستان هاي فَريم، لاجيم و نكاچوب، نهال بارانك به مقدار كافي توليد مي‌شود و در رويشگاه طبيعي بارانك، وارد جنگل مي‌گردد.

هدايتي افزود: با توجه به اينكه بارانك به طوركلي گونه‌اي است كه در جلگه كمتر ديده مي‌شود، در نهالستان هاي جلگه‌اي نظير "شهر پُشت " نوشهر توليد نمي شود.

مديركل دفتر جنگل كاري و پارك‌هاي جنگلی سازمان جنگل‌ها و مراتع كشور گفت: بارانك و الندري فرق مختصري باهم دارند و ما براي جنگل كاري، بيشتر از بارانك استفاده مي‌كنيم.

وي تأكيد كرد: انتخاب گونه مناسب براي كاشت در جنگل، با نظر كارشناسان جنگل‌ها و مراتع انجام مي‌شود و حتي مجريان خصوصي طرح‌هاي جنگلداري، بايد مطابق طرح‌هاي مصوب عمل كنند.

كارشناسان مي‌گويند: با توجه به‌ارزشمندي هاي بارانك، لازم‌است تحقيقات كافي براي شناخت اين گونه به ويژه نحوه تكثير و پرورش آن انجام شود و مناسب ترين روش، در توليد نهال و جنگل كاري استفاده گردد.

                توسکای ييلاقی                                           توسکای قشلاقی

جنس توسکا با نام علمی  Alnus  Miller درختی است از تیره تُوس (Betulaceae) که بر طبق آمار در حدود ‪ ۹‬درصد حجم چوب جنگل‌هاي شمال را تشكيل می دهد. اين درخت تند رشد و رطوبت پسند در جنگل‌هاي شمال، در دو گونه ييلاقي (  A. subcordata) و قشلاقي ( A. glutinosa)  ديده مي‌شود و از پركاربردترين درختان براي خشكاندن زمين‌هاي باتلاقي است.

توسكا در مقايسه با ديگر درختان جنگل‌هاي خزري، دیرزیستی كوتاهي دارد و بيش از ‪ ۱۰۰‬سال عمر نمي‌كند و منتهاي رشد آن در ‪ ۵۰‬سالگي است.

يكي از كارشناسان سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري كشور در اين ‌باره به ايرنا گفت: توسكا براي حفظ اكوسيستم مناطق ماندابي و زهكشي خاك، گونه‌اي ارزشمند و مهم است.

"غلامرضا هادي‌زاده" افزود: اين درختِ نورپسند، طالب خاك مرطوب و تاحدي غني است ولي رطوبت خاك برايش مهم‌تر است و حتي در زمين‌هاي ماسه‌اي كنار دريا نيز مي‌رويد.

وي ادامه داد: قدرت جذب آب در توسكا زياد است و مانند گونه اوكاليپتوس، يكي از مصارف آن، كم كردن آب در زمين‌هاي بسيار مرطوب و پرآب است.

به گفته اين كارشناس، توسكا اغلب در كنار رودخانه‌ها وجاده‌هاي جنگلي ديده مي‌شود و در داخل جنگل، كمتر مشاهده مي‌گردد.

هادي‌زاده اظهار داشت: برگ اين درخت، مطلوب دام نيست و به دليل داشتن ماده‌اي روغني، خاك اطراف درخت را براي رويش نهال، نامساعد مي‌كند.

اين كارشناس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري افزود: توسكا آفت و بيماري فراگير و مهمي ندارد و فقط لارو نوعي حشره برگ خوار، مناطق محدودي را آلوده مي‌كند و در نتيجه برگ اين درخت به شكل توري درمي‌آيد.

وي در باره مصارف محلي اين گونه تصريح كرد: جنگل نشينان از چوب آن براي ساختمان‌سازي و نظاير آن استفاده نمي‌كنند زيرا ترد و شكننده است ولي به دليل نقش و نگارهاي زيبا، براي روكش‌سازي مناسب است.

هادي زاده گفت: اين درختِ دو پايه، اغلب با گونه "پلت" كه سرشت بوم شناختي مشابهي با آن دارد، در دره‌ها و مناطق مرطوب، به صورت گونه همراه ديگر درختان ديده مي‌شود.

وي بيان داشت: توسكا اولين درخت جنگل‌هاي شمال است كه در فصل رويش، برگ درمي‌آورد و آخرين گونه‌اي است كه خزان مي‌كند.

يكي از كارشناسان ارشد صنايع چوب سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري كشور درباره ويژگي‌هاي چوب توسكا گفت: چوب اين درخت به رنگ كرم مايل به قرمز و گاهي داراي لكه‌هاي مغزي قهوه‌اي است.

" يدالله حسين‌پور" افزود: چوب توسكا، نرم يا نيمه سخت، سبك و كار با آن آسان است و به خوبي پرداخت مي‌شود و رنگ مي‌پذيرد.

وي ادامه داد: قابليت برش، نگهداري ميخ و پيچ، چسب پذيري و رنگ كاري در اين چوب بالاست.

حسين‌پور اظهارداشت: با اين كه چوب توسكا در كل، كم‌دوام است، مقاومت زيادي در آب دارد و از اين رو در ساخت قايق و بناهاي آبي كاربرد دارد.

اين كارشناس ارشد سازمان جنگل‌ها و مراتع گفت: در ايران از چوب اين درخت براي جعبه‌سازي و در نجاري اغلب براي توكاري و همچنين در صنايع روكش و تخت لايه سازی استفاده مي‌شود.

وي درباره ديگر ويژگي‌هاي چوب توسكا گفت: اين چوب در مقطع عرضي، بافتي همگن و " راست تار" دارد و جزو چوب‌هاي پراكنده آوند و بدون "درون چوب" مشخص است.

حسين‌پور افزود: دواير ساليانه اين درخت، پهن و مشخص و تاحدودي موج‌دار است ولي در برش طولي، چندان مشخص نيستند.

به گفته او، از چوب درخت توسكا در صنايع نئوپان و فيبر و كاغذسازي نيز استفاده مي‌شود.

"ميثم ميارعباسي" كارشناس ارشد جنگلداري دراين ‌باره به ايرنا گفت: جنس توسكا داراي ‪ ۳۵‬گونه است كه فقط دو گونه آن به نام‌هاي توسكاي ييلاقي و توسكاي قشلاقي در ايران انتشار دارد.

وي افزود: توسكاي قشلاقي مختص جنگل‌هاي شمال است و بيشتر در قسمت جلگه‌اي و كم ارتفاع، از جمله حاشيه رودخانه‌ها و مزارع و مناطق نيمه باتلاقي و ساحلي مي‌رويد.

ميارعباسي گفت: در بيشتر پلاژها ازتوسكا براي سايبان استفاده مي‌شود و در جنگل‌هاي شمال، رودخانه‌اي را نمي‌توان يافت كه دركنارآن درخت توسكا نباشد.

اين كارشناس ارشد جنگلداري اظهارداشت: توسكا گونه‌اي است وابسته به آب و خاك كه با محيط هاي مختلف سازگار مي‌شود و در حدود ۸۳۰۰ ‬سال پيش از اروپا و قفقاز وارد جنگل‌هاي شمال ايران شد.

وي گفت: اين گونه در بيشتر جوامع گياهي به صورت درخت همراه ديده مي‌شود و باگونه‌هايي نظير شمشاد، راش، مَلج، خُرمَندي، سفيد پَلت و حتي وَن تشكيل جامعه مي‌دهد.

ميارعباسي تأكيد كرد: هم زيستي با اكتينوميست‌هاي تثبيت‌كننده نيتروژن، اين درخت را به يك گونه حاصلخيز كننده خاك تبديل كرده است و مي‌توان در جنگل‌كاري‌هاي آميخته از فوايد اين هم زيستي براي افزايش‌ ابعاد درختان همراه آن سود جست.

وي ادامه داد: اين گونه با دامنه بردباري بوم شناختي گسترده، درمناطقي كه خاك معدني مناسب و رطوبت كافي وجود داشته و يا خاك، به هم خورده باشد، به سرعت مستقر مي‌شود و گونه پيشاهنگ در توالي اكوسيستم جنگل محسوب مي‌گردد.

اين كارشناس ارشد جنگلداري افزود: باتوجه به سرشت اين گونه، مي‌توان آن را در اطراف رودخانه‌ها كاشت كه باعث تثبيت خاك كنار رودخانه‌ها و در نهايت رفع كمبودهاي موجود در تأمين چوب مي‌شود.

به گفته ميارعباسي از توسكا مي‌توان براي زهكشي مناطق آبرفتي و توربزارها و جلوگيري از فرسايش آبي منطقه مورد نظر استفاده كرد.

وي افزود: چوب خشك توسكا، بهترين هيزم است و پوست آن در دباغي كاربرد دارد.

ون يا زبان گنجشك، درختي است با نام علمی .Fraxinus excelsior  L و از تيره زيتون (Oleaceae) كه در بيشتر مناطق جنگل‌هاي شمال مي‌رويد و در جنگل كاري، از آن استفاده زيادي مي‌شود.

به گفته كارشناسان ، ون درختي پرتوقع است و خاك عميق و غني و «سبك بافت» و داراي زهكشي مطلوب مي‌خواهد.

زماني اراضي جلگه‌اي شمال كشور مأمن اصلي ون بود، ولي در حدود ‪ ۶۰‬سال قبل و هم زمان با برداشت هاي "به‌گزيني" بلوط و گردو، پيمانكاران خارجي بهترين پايه‌هاي ون را قطع و به خارج حمل ‌كردند.

اين گونه به دليل خوش ریخت بودنِ تنه و كيفيت مناسب چوب و مصارف متنوع در صنايع چوب، مورد استقبال مقاطعه‌كاران خارجي و سودجويان داخلي قرار گرفت. چوب آن براي ساخت اتاق كاميون، هواپيما، وسايل ورزشي، روكش ، تخته لايه ، نجاري و مبل‌سازي استفاده مي‌شود.

اكنون در اغلب جنگل‌هاي ميان بند شمال، گونه ون نابود شده است و این گونه را فقط در ارتفاعات بالا و دره های البرز، آن هم در ابعاد کوچک می توان یافت.

استاديار دانشگاه آزاد اسلامی واحد نوشهر و چالوس درباره ويژگي‌هاي اين گونه به ايرنا گفت: ون يكي از گونه‌هاي پرارزش و صنعتي جنگل‌هاي شمال است.

"فرهنگ اسداللهي" افزود: اين درخت، از جلگه تا ارتفاعات، در دامنه‌هاي شمالي و دره‌هاي مناطق مرطوب و نيمه مرطوب و حتي نيمه خشك، جوامع خاصي را با گونه‌هاي جنگلي تشكيل مي‌دهد.

وي اظهارداشت: ون گياهي پرتوقع است و در خاك‌هاي زهكشي شده با ساير گونه‌هاي جنگلي به صورت آميخته ديده مي‌شود و درجنگل كاري‌هاي شمال، همراه با پَلَت، كشت و پرورش داده و وارد جنگل مي‌شود.

اسداللهي تصريح كرد: دكترطبري درسال ‪ ۱۳۷۱‬با نظارت و همكاري اين جانب و دكتر محمدحسين جزيره‌اي، جوامع جنگلي ون را بررسي كرد و به اين نتيجه رسيد كه اين درخت با گونه‌هاي بلند مازو، توسكاي قشلاقي، ممرز، نَمدار و كرمازو، تشكيل جامعه مي‌دهد.

كارشناسان مي‌گويند: ون درختي نورپسند است كه اغلب در اشكوب بالايي ديده مي‌شود و به دليل داشتن بذرسبك و ميوه بال دار، به شكل انفرادي و گاه گروهي و توده‌اي مشاهده مي‌گردد.

كارشناس ناظر اداره‌كل منابع طبيعي غرب مازندران گفت: ون، درختي رطوبت پسند است و درقعردره‌ها بيشتر ديده مي‌شود و زادآوري بسيار خوبي دارد.

" عباس تقي‌پور" افزود: به دليل رطوبت زياد جنگل‌هاي شمال، جنگل‌كاري با اين گونه به ويژه در دامنه‌هاي شمالي موفقيت آميز بوده است.

وي همچنين گفت:چوب ون مطلوبيت زيادي براي نجاران دارد زيرا خَمش ‌پذير است و روستاييان از چوب‌هاي نازك آن، دسته بيل و كلنگ مي‌سازند.

اين كارشناس ارشد جنگلداري ادامه داد: برگ ون، مركب شانه‌اي فرد و مطلوب دام است و بال بذر آن كه "سامار" ناميده مي‌شود، شباهت به زبان گنجشك دارد و به همين دليل، نام ديگر ون، زبان گنجشك است.

تقي پور بااشاره به كمياب بودن گونه ون و لزوم حمايت ازآن گفت: اين درخت هم زيستي خوبي با پلت و شيردار يافته است و در نشانه‌گذاري ها، درختان مزاحم آن را اغلب قطع مي‌كنيم.

كارشناس ناظر اداره كل منابع طبيعي غرب مازندران ‌اظهار داشت: ون اغلب از پايين بند تا اوايل بالابند در جنگل‌هاي شمال ديده مي‌شود و نهال‌هاي آن تا يك سالگي، خوراك دام مي‌گردد.

وي گفت: اين گونه، بيشتر با راش و ممرز و گاهي با زير اشكوب شمشاد، تيپ آميخته تشكيل مي‌دهد و به ندرت تيپ خالص به وجود مي‌آورد كه در اين صورت، مساحت آن از نيم تا يك هكتار بيشتر نمي‌شود.

رئيس گروه توليد نهال دفتر جنگل‌كاري و پارك‌هاي جنگلی سازمان جنگل‌ها و مراتع كشور گفت: گونه ون، دامنه بوم شناختي گسترده‌اي دارد و از شرق تا غرب جنگلهاي شمال، از جلگه تا ارتفاعات مي‌رويد.

"علي محمد پورعسکري" افزود: اين درخت تا ارتفاع ۲۳۰۰ ‬متري از سطح دريا مي‌رويد و در "جواهرده" رامسر، پايه‌هايي از آن با عمر ‪  ۷۰۰‬ـ ‪ ۸۰۰‬سال ديده مي‌شود.

وي اظهارداشت: سعي مي‌كنيم نهال هاي ون درهمان ارتفاعي كه قراراست جنگل كاري شوند، در نهالستان پرورش يابند تا بيشتر سازگاري يابند.

اين كارشناس سازمان جنگل‌ها و مراتع ادامه داد: بذري كه براي تهيه نهال هاي ون استفاده مي‌گردد، يا از درخت‌هاي نخبه و پراكنده درجنگل گرفته مي‌شود يا از محوطه‌هاي بذرگيري كه مجموعه‌اي پرورش يافته از درختان نخبه درجنگل است.

پورعسکري تأكيد كرد: بيشتر بذرها از محوطه‌هاي بذرگيري گرفته مي‌شود ولي به تازگي، باغ بذرهايي در نهالستان "شهر پُشت" نوشهر و چند جاي ديگر بدين منظور احداث شده است.

به گفته او علت آن كه در بسياري از جنگل كاري‌ها از درخت ون استفاده مي‌شود، نرمش بوم شناختي بالا و چوب مرغوب آن است كه استفاده‌هاي صنعتي‌متعدد نظير روكش‌سازي و پاركت‌سازي دارد.

رئيس گروه توليد نهال دفتر جنگل كاري و پارك‌هاي سازمان جنگل‌ها ومراتع كشور درباره ميزان تلفات نهال‌هاي ون مورد استفاده در جنگل كاري‌ها گفت: اين موضوع به مرغوبيت نهال و نحوه كاشت آن و وضع آب و هوا وابسته است و در حدود ‪ ۱۰‬درصد برآورد مي‌شود.

پورعسکري افزود: نحوه انتقال نهال هاي ون از نهالستان به جنگل ، به صورت "ريشه لخت" است و اغلب، نهالهاي يك ساله و حداكثر دو ساله استفاده مي‌شود.

وي بيان داشت: فصل كاشت نهال‌هاي ون و جنگل كاري با اين گونه، از آبان تا اواخر اسفند است و چون نياز آبي فراواني دارد، درمناطق مرطوب كاشته مي‌شود.

پورعسکري گفت: برخي‌از انواع ون، به خشكي مقاوم‌ترند و درمناطقي كه رطوبت كمتري دارند، كاشته مي‌شوند و به طور كلي ممكن است در صورت كمي باران، نهال ها آبياري شوند.

 نقش ون امروزه در صنعت چوب كشور بسيارضعيف است در حالي كه اين گونه، زماني در صنعت روكش‌سازي، خراطي، مبل‌سازي، وسايل ورزشي و دست‌افزار، جايگاه خاصي داشت و اكنون هم با وجود قيمت گزاف در بازار، متقاضيان زيادي دارد. براين اساس ، لازم است با توسعه آن، در جنگل‌هاي تخريب شده، ميزان ‌اين گونه را درجنگل‌هاي شمال، افزايش داد.